ભગવદ્ ગીતા અધ્યાય 9 – રાજવિદ્યારાજગુહ્યયોગ
રાજગુહ્ય જ્ઞાન — સૌથી ગુપ્ત જ્ઞાન.
34 શ્લોક
આ અધ્યાયના બધા શ્લોક
- 9.1 – श्रीभगवानुवाच – શ્રીભગવાને કહ્યું — હે અર્જુન! તું દોષદૃષ્ટિથી રહિત છે, તેથી હું તને આ પરમ ગોપનીય જ્ઞાન વિજ્ઞાન (અનુભવ) સહિત…
- 9.2 – राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् – આ જ્ઞાન સર્વ વિદ્યાઓનો રાજા, સર્વ રહસ્યોનો રાજા, અત્યંત પવિત્ર અને ઉત્તમ છે.
- 9.3 – अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप – હે પરંતપ! આ ધર્મમાં શ્રદ્ધા ન રાખનારા મનુષ્યો મને પામ્યા વિના મૃત્યુરૂપ સંસારના માર્ગમાં વારંવાર પાછા ફરે છે.
- 9.4 – मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना – મારા અવ્યક્ત સ્વરૂપથી આ સમગ્ર જગત વ્યાપ્ત છે. સર્વ પ્રાણીઓ મારામાં સ્થિત છે, પરંતુ હું તેમનામાં સ્થિત નથી.
- 9.5 – न च मत्स्थानि भूतानि – અને વાસ્તવમાં તે પ્રાણીઓ પણ મારામાં સ્થિત નથી; મારા આ ઈશ્વરીય યોગ (સામર્થ્ય)ને જો.
- 9.6 – यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो – જેમ સર્વત્ર વિચરતો મહાન વાયુ સદા આકાશમાં જ સ્થિત રહે છે, તેમ સર્વ પ્રાણીઓ મારામાં સ્થિત છે — એમ સમજ.
- 9.7 – सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति – હે કૌન્તેય! કલ્પના અંતે સર્વ પ્રાણીઓ મારી પ્રકૃતિમાં લીન થઈ જાય છે, અને કલ્પના આરંભે હું તેમને ફરીથી ઉત્પન્ન…
- 9.8 – प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः – મારી પ્રકૃતિને વશમાં રાખીને હું પ્રકૃતિના પ્રભાવથી પરવશ થયેલા આ સમગ્ર પ્રાણી-સમુદાયને વારંવાર રચું છું.
- 9.9 – न च मां तानि – હે ધનંજય! તે કર્મોમાં આસક્તિરહિત અને ઉદાસીનની જેમ સ્થિત મને તે સૃષ્ટિ વગેરે કર્મો બાંધતાં નથી.
- 9.10 – मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् – હે કૌન્તેય! મારી અધ્યક્ષતામાં પ્રકૃતિ ચર-અચર સહિત આ જગતને ઉત્પન્ન કરે છે; આ જ કારણે આ સંસાર સતત ફરતો…
- 9.11 – अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं – મૂઢ લોકો મને મનુષ્યશરીર ધારણ કરેલો જોઈને મારો અનાદર કરે છે, કારણ કે તેઓ સર્વ પ્રાણીઓના મહાન ઈશ્વર રૂપ મારા…
- 9.12 – मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः – આવા લોકોની આશાઓ વ્યર્થ, કર્મો વ્યર્થ અને જ્ઞાન વ્યર્થ હોય છે; તેઓ વિવેકહીન થઈને મોહમાં નાખનારી રાક્ષસી અને…
- 9.13 – महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं – પરંતુ હે પાર્થ! દૈવી પ્રકૃતિનો આશ્રય લેનારા મહાત્માઓ મને સર્વ પ્રાણીઓનું આદિ કારણ અને અવિનાશી જાણીને અનન્ય…
- 9.14 – सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च – તે દૃઢ વ્રતવાળા ભક્તો સતત મારું કીર્તન કરતાં, મારી પ્રાપ્તિ માટે પ્રયત્ન કરતાં અને ભક્તિપૂર્વક મને નમસ્કાર…
- 9.15 – ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते – કેટલાક બીજા સાધકો જ્ઞાનયજ્ઞ દ્વારા પૂજન કરતાં મને વિશ્વરૂપ પરમાત્માની એકત્વભાવે, કેટલાક પૃથક્ભાવે અને…
- 9.16 – अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् – હું જ ક્રતુ (વૈદિક યજ્ઞ) છું, હું જ યજ્ઞ (સ્માર્ત યજ્ઞ) છું, હું જ સ્વધા (પિતૃઓને અર્પિત અન્ન) છું, હું જ…
- 9.17 – पिताहमस्य जगतो माता धाता – હું જ આ સમગ્ર જગતનો પિતા, માતા, ધારણ-પોષણ કરનાર અને પિતામહ છું.
- 9.18 – गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः – હું જ સૌની પરમ ગતિ, ભરણ-પોષણ કરનાર, સ્વામી, સાક્ષી, નિવાસસ્થાન, શરણ અને નિઃસ્વાર્થ મિત્ર છું; હું જ ઉત્પત્તિ…
- 9.19 – तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च – હે અર્જુન! હું જ સૂર્યરૂપે તપું છું, હું જ વરસાદને રોકું છું અને વરસાવું છું.
- 9.20 – त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा – ત્રણેય વેદોમાં કહેલાં સકામ કર્મો કરનારા, સોમરસ પીનારા અને પાપોથી શુદ્ધ થયેલા લોકો યજ્ઞો દ્વારા મારું પૂજન…
- 9.21 – ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं – તેઓ તે વિશાળ સ્વર્ગલોકને ભોગવીને પુણ્ય ક્ષીણ થતાં ફરી મૃત્યુલોકમાં પ્રવેશે છે.
- 9.22 – अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः – જે ભક્તો અનન્ય ભાવે મારું ચિંતન કરતાં સર્વ પ્રકારે મારી ઉપાસના કરે છે, તે નિત્ય મારામાં જોડાયેલા ભક્તોનો યોગ…
- 9.23 – येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः – હે કૌન્તેય! જે ભક્તો શ્રદ્ધાયુક્ત થઈને બીજા દેવોનું પૂજન કરે છે, તેઓ પણ ખરેખર મારું જ પૂજન કરે છે, પરંતુ…
- 9.24 – अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता – કારણ કે સર્વ યજ્ઞોનો ભોક્તા અને સ્વામી હું જ છું; પરંતુ તેઓ મને તત્ત્વથી જાણતા નથી, તેથી તેઓ (પરમ લક્ષ્યથી)…
- 9.25 – यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः – દેવોની ઉપાસના કરનારા દેવોને પામે છે, પિતૃઓની ઉપાસના કરનારા પિતૃઓને પામે છે, ભૂત-પ્રેતોને પૂજનારા ભૂતોને પામે…
- 9.26 – पत्रं पुष्पं फलं तोयं – જે કોઈ ભક્ત મને પ્રેમથી પત્ર, પુષ્પ, ફળ કે જળ અર્પણ કરે છે, તે શુદ્ધ હૃદયવાળા ભક્તે પ્રેમપૂર્વક અર્પેલું તે…
- 9.27 – यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि – હે કૌન્તેય! તું જે કંઈ કરે છે, જે ખાય છે, જે હવન કરે છે, જે દાન આપે છે અને જે તપ કરે છે — તે સર્વ મને અર્પણ…
- 9.28 – शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः – આ રીતે (સર્વ કર્મો મને અર્પણ કરવાથી) તું શુભ અને અશુભ ફળ આપનારાં કર્મબંધનોમાંથી મુક્ત થઈ જઈશ.
- 9.29 – समोऽहं सर्वभूतेषु न मे – હું સર્વ પ્રાણીઓમાં સમાન ભાવે વ્યાપક છું; ન કોઈ મારો દ્વેષપાત્ર છે અને ન કોઈ (પક્ષપાતથી) પ્રિય.
- 9.30 – अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् – જો કોઈ અત્યંત દુરાચારી પણ અનન્ય ભાવે મારું ભજન કરે, તો તેને સાધુ જ માનવો જોઈએ, કારણ કે તેણે સારી રીતે સાચો…
- 9.31 – क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं – તે જલદી ધર્માત્મા બની જાય છે અને સદા રહેનારી શાંતિ પામે છે. હે કૌન્તેય!
- 9.32 – मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य – હે પાર્થ! જે કોઈ પણ હોય — ભલે કોઈ પણ પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિવાળા જન્મના હોય, સ્ત્રીઓ હોય, વૈશ્ય હોય કે શૂદ્ર…
- 9.33 – किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता – તો પછી પુણ્યશીલ બ્રાહ્મણ ભક્તો અને રાજર્ષિઓની તો વાત જ શી!
- 9.34 – मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी – મારામાં મન લગાડ, મારો ભક્ત બન, મારું પૂજન કર અને મને નમસ્કાર કર.