પવિત્ર ધામ

મથુરા, વૃંદાવનથી દ્વારકા અને પુરી સુધી — શ્રીકૃષ્ણનાં પવિત્ર તીર્થો.

મથુરા – યમુના કિનારે વસેલું એ પાવન નગર જ્યાં કંસના કારાગૃહમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું પ્રાગટ્ય થયું.
વૃંદાવન – વ્રજની એ લીલાભૂમિ જ્યાં શ્રીકૃષ્ણે ગાયો ચરાવી, વાંસળી વગાડી અને રાધાજી તથા ગોપીઓ સાથે રાસ રચ્યો.
ગોકુળ – નંદબાબા અને યશોદા માતાનું ગામ, જ્યાં બાલકૃષ્ણનું લાલન-પાલન થયું અને માખણચોરીની લીલાઓ થઈ.
બરસાના – શ્રી રાધાજીનું ગામ, જ્યાં ભાનુગઢ ટેકરી પર લાડલીજીનું મંદિર છે અને લઠ્ઠમાર હોળી રમાય છે.
ગોવર્ધન – ગિરિરાજ ગોવર્ધન, જેને શ્રીકૃષ્ણે ઇન્દ્રના વરસાદથી વ્રજવાસીઓની રક્ષા માટે પોતાની આંગળી પર ઊંચક્યો હતો.
દ્વારકા – પશ્ચિમ સમુદ્રકાંઠે શ્રીકૃષ્ણની રાજધાની, જ્યાં જગત મંદિરમાં દ્વારકાધીશ બિરાજે છે; ચાર ધામમાંનું એક.
કુરુક્ષેત્ર – જ્યોતિસર – ધર્મક્ષેત્ર કુરુક્ષેત્ર, જ્યાં જ્યોતિસરમાં વડના વૃક્ષ નીચે શ્રીકૃષ્ણે અર્જુનને ભગવદ્ ગીતાનો ઉપદેશ આપ્યો.
જગન્નાથ પુરી – ઓડિશાના સમુદ્રકાંઠે ચાર ધામમાંનું એક, જ્યાં શ્રીકૃષ્ણ જગન્નાથ સ્વરૂપે બલભદ્ર અને સુભદ્રા સાથે બિરાજે છે.
ઉડુપી – કર્ણાટકનો શ્રીકૃષ્ણ મઠ, જેની સ્થાપના શ્રી મધ્વાચાર્યે કરી અને જ્યાં ભક્ત કનકદાસ માટે ભગવાને મુખ ફેરવ્યું.
ગુરુવાયૂર – કેરળનું પ્રસિદ્ધ મંદિર, જ્યાં ચતુર્ભુજ શ્રીકૃષ્ણ ગુરુવાયૂરપ્પન સ્વરૂપે બાળભાવે પૂજાય છે.
નાથદ્વારા – રાજસ્થાનમાં પુષ્ટિમાર્ગની પ્રધાન પીઠ, જ્યાં ગોવર્ધનધારી શ્રીનાથજી બાળસ્વરૂપે બિરાજે છે.
ડાકોર – ગુજરાતનું રણછોડરાયનું ધામ, જ્યાં ભક્ત બોડાણાના પ્રેમને વશ થઈ ભગવાન દ્વારકાથી પધાર્યા.
સોમનાથ – ભાલકા તીર્થ – પ્રભાસ ક્ષેત્ર, જ્યાં ભાલકા તીર્થે જરાનું બાણ વાગ્યું અને દેહોત્સર્ગ તીર્થેથી શ્રીકૃષ્ણ સ્વધામ પધાર્યા.