પોરબંદર – સુદામાપુરી

લોકપરંપરામાં શ્રીકૃષ્ણના સખા સુદામાની નગરી મનાતું પોરબંદર, જ્યાં સુદામા મંદિર છે અને જે મહાત્મા ગાંધીજીની જન્મભૂમિ પણ છે.

સૌરાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠે વસેલા પોરબંદરને લોકપરંપરામાં સુદામાપુરી, એટલે કે શ્રીકૃષ્ણના બાળસખા સુદામાની નગરી, માનવામાં આવે છે. શ્રીમદ્ ભાગવતમાં સુદામાની કથા ખૂબ ભાવવાહી છે. અત્યંત ગરીબીમાં પણ તેઓ સંતોષ અને ભક્તિથી જીવન જીવતા. પત્નીના આગ્રહથી તેઓ પોતાના જૂના મિત્રને મળવા દ્વારકા ગયા અને ભેટ તરીકે માત્ર મૂઠી પૌંઆની નાનકડી પોટલી લઈ ગયા. દ્વારકાધીશ દોડીને સામે આવ્યા, તેમને ભેટી પડ્યા, પોતાના હાથે તેમના ચરણ પખાળ્યા અને એ સાદી ભેટ અપાર પ્રેમથી સ્વીકારી લીધી. સુદામાએ કશું માગ્યું નહીં, છતાં ઘરે પાછા ફર્યા ત્યારે તેમની ઝૂંપડીની જગ્યાએ વૈભવથી ભરેલો મહેલ ઊભો હતો.

આ મૈત્રીની યાદમાં શહેરની મધ્યમાં સુદામા મંદિર આવેલું છે, જે ભારતમાં સુદામાજીને સમર્પિત બહુ ઓછાં મંદિરોમાંનું એક છે. મંદિરના પ્રાંગણમાં ભુલભુલામણી જેવો એક નાનો માર્ગ છે, જેને લોકો "લખ ચોરાસી" કહે છે; યાત્રાળુઓ તેમાં ફરીને ચોર્યાસી લાખ યોનિના ફેરામાંથી મુક્તિની ભાવના કરે છે. અહીંથી ભક્તો સાચી મિત્રતા, નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ અને સંતોષનો સંદેશ હૈયે લઈને જાય છે.

પોરબંદર મહાત્મા ગાંધીજીની જન્મભૂમિ પણ છે. તેમનો જન્મ ૨ ઑક્ટોબર ૧૮૬૯ના રોજ અહીં થયો હતો, અને તેમના વડીલોપાર્જિત ઘરની બાજુમાં બંધાયેલું કીર્તિ મંદિર તેમની સ્મૃતિ સાચવે છે. ગાંધીજીનો પરિવાર વૈષ્ણવ હતો, તેમનાં માતા પૂતળીબાઈ ખૂબ ધર્મપરાયણ હતાં, અને નરસિંહ મહેતાનું ભજન "વૈષ્ણવ જન તો" ગાંધીજીને અતિ પ્રિય હતું.

વ્યવહારુ માહિતી: પોરબંદર રેલ, સડક અને હવાઈ માર્ગે જોડાયેલું છે. તે દ્વારકા અને સોમનાથ વચ્ચેના દરિયાકાંઠાના માર્ગ પર છે, એટલે યાત્રાળુઓ ઘણી વાર દ્વારકા, પોરબંદર, માધવપુર અને સોમનાથને એક જ યાત્રામાં સમાવી લે છે.

District

પોરબંદર