સુદામા: બાળપણના સખા

ગુરુકુળના સખા, ગરીબ બ્રાહ્મણ સુદામા, જેમના મુઠ્ઠીભર પૌંઆ દ્વારકાધીશે પ્રેમથી સ્વીકાર્યા.

સુદામા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના બાળપણના સખા હતા. શ્રીમદ્ ભાગવત (દશમ સ્કંધ)માં તેમને માત્ર "એક બ્રાહ્મણ સખા" કહેવામાં આવ્યા છે, પરંતુ પ્રચલિત પરંપરામાં તેઓ સુદામા નામે પ્રસિદ્ધ છે. શ્રીકૃષ્ણ, બલરામજી અને સુદામા અવંતિપુર (ઉજ્જૈન)માં ગુરુ સાંદીપનિના આશ્રમમાં સાથે ભણ્યા હતા. એક વાર ગુરુમાતા માટે વનમાં લાકડાં લેવા ગયેલા બંને મિત્રો ભયંકર આંધી અને વરસાદમાં આખી રાત ફસાઈ ગયા હતા; સવારે ગુરુજીએ તેમને શોધી કાઢ્યા અને અંતરથી આશીર્વાદ આપ્યા.

સુદામા વિદ્વાન, સંતોષી અને ભગવાનના ભક્ત હતા, પરંતુ અત્યંત ગરીબ હતા. તેમનાં પત્નીએ આગ્રહ કર્યો કે તેઓ પોતાના મિત્ર દ્વારકાધીશને મળવા જાય. ભેટ આપવા ઘરમાં કશું નહોતું, તેથી તેઓ પાડોશીઓ પાસેથી માગીને થોડી મુઠ્ઠી પૌંઆ એક જૂના કપડામાં બાંધીને લઈ ગયા.

દ્વારકામાં શ્રીકૃષ્ણે તેમને દૂરથી જ જોયા, તરત ઊભા થઈને ભેટી પડ્યા, પોતાના આસને બેસાડ્યા, પોતાના હાથે તેમના પગ ધોયા, અને રુક્મિણીજીએ પોતે તેમને પંખો નાખ્યો. બંને મિત્રો ગુરુકુળના દિવસો યાદ કરતા રહ્યા. સંકોચને કારણે સુદામા પૌંઆની પોટલી સંતાડી રહ્યા હતા, પણ શ્રીકૃષ્ણે તે ખેંચી લીધી અને એક મુઠ્ઠી ખૂબ પ્રેમથી આરોગી. પરંપરા અનુસાર જ્યારે તેઓ બીજી મુઠ્ઠી લેવા ગયા, ત્યારે રુક્મિણીજીએ તેમનો હાથ પકડી લીધો.

સુદામા કશું માગ્યા વિના જ પાછા ફર્યા, માત્ર ભગવાનના પ્રેમથી તૃપ્ત થઈને. ઘરે પહોંચ્યા ત્યારે જોયું કે તેમની ઝૂંપડીની જગ્યાએ ભવ્ય મહેલ ઊભો છે. છતાં તેઓ આખું જીવન નમ્ર અને વિરક્ત રહ્યા. પરંપરા અનુસાર ગુજરાતનું પોરબંદર જ સુદામાજીની નગરી "સુદામાપુરી" છે. આ કથા ગીતા (9.26)ના વચનને સાકાર કરે છે કે ભક્ત પ્રેમથી પત્ર, પુષ્પ, ફળ કે જળ જે કંઈ અર્પણ કરે, તે ભગવાન સ્વીકારે છે.

Relation

બાળપણના સખા

Source

Shrimad Bhagavatam, Canto 10, ch. 80–81