અમદાવાદની રથયાત્રા

અષાઢી બીજે જમાલપુરના જગદીશ મંદિરથી નીકળતી ભગવાન જગન્નાથની રથયાત્રા, જે ભારતની સૌથી મોટી રથયાત્રાઓમાંની એક છે.

પુરી પછી ભગવાન જગન્નાથની સૌથી પ્રખ્યાત રથયાત્રાઓમાં અમદાવાદની રથયાત્રાની ગણના થાય છે. તે દર વર્ષે અષાઢ સુદ બીજ, જેને ગુજરાતમાં "અષાઢી બીજ" કહે છે, તે દિવસે જૂના શહેરના જમાલપુર વિસ્તારમાં આવેલા જગદીશ (જગન્નાથ) મંદિરેથી નીકળે છે. આ મંદિર કેટલીય સદીઓ જૂનું છે અને અહીં રથયાત્રાની પરંપરા ઓગણીસમી સદીના ઉત્તરાર્ધથી ચાલી આવે છે. આજે તે ભારતની સૌથી મોટી રથયાત્રાઓમાંની એક છે, જેમાં લાખો શ્રદ્ધાળુઓ જોડાય છે.

રથયાત્રા પહેલાંના ઉત્સવો પણ ભાવથી ઉજવાય છે, જેમ કે જેઠ સુદ પૂનમની જળયાત્રા અને યાત્રાના આગલા દિવસનો નેત્રોત્સવ. યાત્રાના દિવસે વહેલી સવારે મંગળા આરતી થાય છે. પછી ભગવાન જગન્નાથ, બળભદ્રજી અને સુભદ્રાજી પોતપોતાના રથમાં બિરાજે છે. રથ પ્રસ્થાન કરે તે પહેલાં "પહિંદ વિધિ" થાય છે, જેમાં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી સોનાની સાવરણીથી રથની આગળનો માર્ગ વાળે છે. આ નમ્ર સેવા પુરીમાં રાજા દ્વારા થતી છેરા પહરાની પરંપરાની યાદ અપાવે છે. પરંપરા મુજબ ખલાસી સમાજના યુવાનો રથ ખેંચે છે.

શોભાયાત્રામાં શણગારેલા હાથી સૌથી આગળ ચાલે છે, અને તેમની પાછળ કરતબ બતાવતાં અખાડા, ભજનમંડળીઓ અને ઝાંખીઓ ચાલે છે. આખા માર્ગ પર પ્રસાદ રૂપે મગ, જાંબુ, કાકડી, દાડમ અને કેરી વહેંચાય છે; ફણગાવેલા મગનો પ્રસાદ આ યાત્રાની ખાસ ઓળખ છે. બપોરે રથ સરસપુર પહોંચે છે, જેને ભગવાનનું મોસાળ માનવામાં આવે છે; ત્યાં યાત્રાળુઓ અને ભક્તો માટે ભોજનની મોટી વ્યવસ્થા થાય છે. સાંજ સુધીમાં રથ જૂના શહેરની પોળો અને ગલીઓમાંથી પસાર થઈને ફરી નિજ મંદિરે પાછા ફરે છે.

"જય રણછોડ, માખણચોર" અને "જય જગન્નાથ"ના નારાથી ગુંજતી આ યાત્રા આખા અમદાવાદની સહભાગિતાનો અને ભગવાન પોતે પોતાના ભક્તો વચ્ચે પધારે તેનો ઉત્સવ છે.

District

અમદાવાદ