બેટ દ્વારકા

ઓખા પાસે દરિયામાં આવેલો એ ટાપુ જેને ભક્તો ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું નિવાસસ્થાન માને છે, અને જ્યાં હવે હોડી ઉપરાંત સુદર્શન સેતુથી પણ પહોંચાય છે.

બેટ દ્વારકા કચ્છના અખાતમાં આવેલો એક નાનો ટાપુ છે, જે સૌરાષ્ટ્રના ઉત્તર-પશ્ચિમ છેડે આવેલા ઓખા બંદરથી થોડે જ દૂર છે. તેનું પ્રાચીન નામ શંખોદ્ધાર છે, જે શંખ સાથે જોડાયેલું છે; આ ટાપુની આસપાસનો દરિયો લાંબા સમયથી શંખ માટે જાણીતો છે અને પરંપરામાં આ નામ ભગવાન વિષ્ણુના શંખ સાથે જોડવામાં આવે છે. ભક્તો બેટ દ્વારકાને શ્રીકૃષ્ણનું પોતાનું નિવાસસ્થાન માને છે, જ્યારે મુખ્ય ભૂમિ પરની દ્વારકાને તેમના રાજદરબારનું સ્થાન. એટલે જ કહેવાય છે કે બેટનાં દર્શન વગર દ્વારકાની યાત્રા અધૂરી છે.

અહીંનું મુખ્ય મંદિર બેટનું દ્વારકાધીશ મંદિર છે, જે એક મંદિર કરતાં વધુ એક મહેલ જેવું લાગે છે. તેના પરિસરમાં શ્રીકૃષ્ણની સાથે તેમની પટરાણીઓ અને પરિવારનાં મંદિરો પણ છે, અને અહીંની સેવામાં જાણે ઘરના વહાલા ઠાકોરજીની સંભાળ લેવાતી હોય એવો હેતભર્યો ભાવ અનુભવાય છે. ટાપુ પર હનુમાન દાંડીનું મંદિર પણ જાણીતું છે, જ્યાં પરંપરા મુજબ હનુમાનજી પોતાના પુત્ર મકરધ્વજ સાથે પૂજાય છે.

લોકપરંપરા મુજબ અહીં જ શ્રીકૃષ્ણના ગરીબ બાળસખા સુદામા નાની પોટલીમાં તાંદુલ લઈને આવ્યા હતા અને ભગવાને તેમનું અપાર પ્રેમથી સ્વાગત કર્યું હતું. આ મિલનની યાદમાં ઘણા યાત્રાળુઓ અહીં ચોખા અર્પણ કરે છે.

પેઢીઓ સુધી યાત્રાળુઓ ઓખાની જેટી પરથી હોડીમાં બેસીને ટાપુ પર જતા, અને દરિયાની એ નાનકડી સફર ઘણાંની મીઠી યાદ છે. ૨૦૨૪માં ઓખા અને બેટ દ્વારકા વચ્ચે સુદર્શન સેતુ નામનો બે કિલોમીટરથી વધુ લાંબો કેબલ-આધારિત પુલ ખુલ્લો મુકાયો, જેથી વડીલ ભક્તો માટે અને ખરાબ હવામાનમાં પણ યાત્રા ઘણી સરળ બની છે. દ્વારકાથી ઓખા સડક માર્ગે પહોંચાય છે, એટલે મોટા ભાગના યાત્રાળુઓ એક જ દિવસમાં દ્વારકા, નાગેશ્વર અને બેટ દ્વારકાનાં દર્શન કરી લે છે.

District

દેવભૂમિ દ્વારકા