મથુરા

યમુના કિનારે વસેલું એ પાવન નગર જ્યાં કંસના કારાગૃહમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું પ્રાગટ્ય થયું.

યમુનાના કિનારે વસેલું મથુરા એ પાવન નગર છે જ્યાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું પ્રાગટ્ય થયું. શ્રીમદ્ ભાગવત અનુસાર શ્રાવણ વદ આઠમની (ઉત્તર ભારતની ગણતરી મુજબ ભાદરવા વદ આઠમની) મધરાતે અત્યાચારી રાજા કંસના કારાગૃહમાં, જ્યાં વસુદેવજી અને દેવકીજી કેદ હતાં, ભગવાને જન્મ લીધો. એ જ રાત્રે વસુદેવજી નવજાત બાળકને યમુના પાર કરીને ગોકુળ લઈ ગયા. વર્ષો પછી શ્રીકૃષ્ણ બલરામજી સાથે મથુરા પાછા પધાર્યા, કંસનો અંત કર્યો અને પોતાનાં માતા-પિતાને બંધનમાંથી મુક્ત કર્યાં. મથુરા ભારતની સાત મોક્ષદાયિની પુરીઓ (સપ્તપુરી)માંની એક ગણાય છે અને આખા વ્રજ મંડળનું હૃદય છે.

અહીંનું સૌથી મુખ્ય સ્થાન શ્રીકૃષ્ણ જન્મસ્થાન પરિસર છે, જેમાં કારાગૃહના સ્થાનને દર્શાવતું ગર્ભગૃહ અને કેશવદેવ મંદિર આવેલાં છે. યમુના કિનારે આવેલો વિશ્રામ ઘાટ એ સ્થાન મનાય છે જ્યાં કંસવધ પછી શ્રીકૃષ્ણે વિશ્રામ કર્યો હતો. અહીંની સાંજની યમુના આરતી મનને ભક્તિથી ભરી દે છે. જૂના શહેરમાં આવેલું દ્વારકાધીશ મંદિર, જે ઓગણીસમી સદીમાં બંધાયું હતું, તેના ભવ્ય શૃંગાર અને પુષ્ટિમાર્ગીય સેવા-પદ્ધતિ માટે પ્રખ્યાત છે. શ્રાવણ મહિનામાં અહીંનાં હિંડોળાનાં દર્શન ખાસ મનોહર હોય છે.

જન્માષ્ટમી અહીંનો સૌથી મોટો ઉત્સવ છે, જ્યારે આખું નગર મધરાત સુધી જાગીને લાલાના જન્મની રાહ જુએ છે અને મંદિરોમાં ભજન-કીર્તન ગુંજતાં રહે છે. મથુરા અને આસપાસનાં વ્રજનાં ગામોમાં હોળી પણ ઘણા દિવસો સુધી ખૂબ ઉલ્લાસથી ઉજવાય છે.

વ્યવહારુ માહિતી: મથુરા જંક્શન દિલ્હી–આગ્રા માર્ગ પરનું મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન છે અને આગ્રા સૌથી નજીકનું મોટું શહેર છે. વૃંદાવન, ગોકુળ અને ગોવર્ધન મથુરાથી સડકમાર્ગે થોડા જ અંતરે છે, તેથી મોટા ભાગના યાત્રાળુઓ મથુરાથી જ વ્રજયાત્રાની શરૂઆત કરે છે.

State

ઉત્તર પ્રદેશ

Nearest City

Agra

Main Temples

Shri Krishna Janmasthan, Keshav Dev Temple, Vishram Ghat, Dwarkadhish Temple

Associated Leela

Birth of Shri Krishna and the slaying of Kansa