વેણુ ગીત

શરદ ઋતુમાં શ્રીકૃષ્ણની વાંસળીના સૂરે ગોપીઓ, ગાયો, નદીઓ, હરણો, પક્ષીઓ અને દેવતાઓ સુદ્ધાંને મોહિત કરી દીધાં; આ સૂર આત્મા માટે પરમાત્માનો સાદ છે.

શરદ ઋતુ આવી. વૃંદાવનનાં સરોવરો નિર્મળ જળ અને ખીલેલાં કમળોથી ભરાઈ ગયાં, અને વન ફૂલોની સુગંધથી મહેકી ઊઠ્યું. આવા સુહાના સમયે શ્રીકૃષ્ણ ગાયો અને સખાઓ સાથે વનમાં ગયા. તેમના માથે મોરપીંછનો મુગટ હતો, કાનમાં કરેણનાં ફૂલ, શરીર પર સોનેરી પીતાંબર અને ગળામાં વૈજયંતી માળા. તેમણે પોતાના હોઠ પર વાંસળી મૂકી અને એવો મધુર સૂર છેડ્યો કે આખું વ્રજ તેમાં ડૂબી ગયું.

ઘરમાં બેઠેલી ગોપીઓએ એ સૂર સાંભળ્યો અને એકબીજાને તેનો મહિમા કહેવા લાગી. એકે કહ્યું કે આંખોનું સૌથી મોટું ફળ એ જ છે કે તે ગાયો ચરાવતા શ્યામસુંદરનાં દર્શન કરે. બીજીએ કહ્યું કે આ વાંસની વાંસળીએ ન જાણે કયું તપ કર્યું છે કે તે પ્રભુના અધરોનું અમૃત પીએ છે.

ગોપીઓએ જોયું કે વાંસળીનો પ્રભાવ આખા જગત પર છે. નદીઓ એ સૂર સાંભળીને પોતાનાં મોજાંમાં વમળ રચીને પ્રેમ પ્રગટ કરે છે અને કમળનાં ફૂલ ભેટ ધરે છે. વનનાં હરણો પોતાના પરિવાર સાથે પ્રેમભરી નજરે તેમને નિહાળે છે. ગાયો કાન ઊંચા કરીને એ અમૃત પીએ છે, તેમની આંખોમાંથી પ્રેમનાં આંસુ વહે છે, અને વાછરડાં મોંમાં દૂધ લઈને થંભી જાય છે, નથી ગળતાં કે નથી છોડતાં. પક્ષીઓ ડાળીઓ પર આંખો મીંચીને એ રીતે બેસી જાય છે, જાણે મૌન મુનિઓ ધ્યાન ધરતા હોય. આકાશમાં વિમાનોમાં બેઠેલી દેવાંગનાઓ પણ મોહિત થઈ જાય છે. વાદળો તડકાથી પ્રભુની રક્ષા માટે છાંયો બનીને ચાલે છે, અને ગોવર્ધન પર્વત પોતાનાં ઘાસ, જળ અને ગુફાઓથી તેમની સેવા કરે છે. ચાલનારાં સ્થિર થઈ જાય છે અને વૃક્ષો રોમાંચિત થઈને મધ વહાવવા લાગે છે.

સંતો સમજાવે છે કે આ વાંસળી ભગવાનનો એ સાદ છે જે દરેક આત્માને પોતાના ઘર તરફ, પોતાના મૂળ પ્રેમ તરફ બોલાવે છે. વાંસળી પોતે પોલી છે, એટલે જ પ્રભુનો સૂર તેમાંથી વહી શકે છે. જે ભક્ત પોતાના અહંકારથી ખાલી થઈ જાય છે, તેના જીવનમાંથી પણ ભગવાનનું સંગીત વહેવા લાગે છે.

Source

Shrimad Bhagavatam, Canto 10, ch. 21

Place

Forests of Vrindavan

Lesson

વાંસળીનો સૂર આત્મા માટે પરમાત્માનો સાદ છે; જે અહંકારથી ખાલી થાય છે, તેમાંથી ભગવાનનું સંગીત વહે છે.