મથુરા પ્રવેશ: ધોબી, વણકર, માળી અને કુબ્જા

મથુરાની શેરીઓમાં પ્રવેશતાં જ શ્રીકૃષ્ણે અહંકારી ધોબીને દંડ આપ્યો અને વણકર, માળી સુદામા તથા કુબ્જાની સેવા સ્વીકારીને તેમને ધન્ય કરી દીધાં.

અક્રૂરજી સાથે વૃંદાવનથી આવીને શ્રીકૃષ્ણ અને બલરામે ગોવાળોને નગરની બહાર એક ઉપવનમાં રોક્યા અને પોતે સખાઓ સાથે મથુરાની શોભા જોવા નગરમાં ગયા. મથુરાની સ્ત્રીઓએ વ્રજના શ્યામ કનૈયાની અગણિત વાતો સાંભળી હતી. તેઓ પોતાનાં અધૂરાં કામ છોડીને ઝરૂખા અને અગાસીઓ પર આવી ગઈ અને બંને ભાઈઓ પર ફૂલો વરસાવવા લાગી.

રાજમાર્ગ પર તેમને એક ધોબી મળ્યો, જે રાજા કંસ માટે ધોયેલાં અને રંગેલાં સુંદર વસ્ત્રો લઈ જતો હતો. શ્રીકૃષ્ણે નમ્રતાથી તેની પાસે થોડાં યોગ્ય વસ્ત્રો માગ્યાં અને કહ્યું કે તેનું કલ્યાણ થશે. રાજાની સેવાના ઘમંડમાં ચૂર ધોબીએ તેમને જંગલ અને ડુંગરોમાં ભટકતા ગોવાળિયા કહીને મશ્કરી કરી અને ધમકી આપી કે જીવ વહાલો હોય તો અહીંથી ચાલ્યા જાઓ. ત્યારે શ્રીકૃષ્ણે હાથની ધારથી તેના પર પ્રહાર કર્યો અને તે નિષ્પ્રાણ થઈને પડી ગયો. તેના સાથીઓ વસ્ત્રો છોડીને ભાગી ગયા અને બંને ભાઈઓ તથા સખાઓએ મનગમતાં વસ્ત્રો પહેરી લીધાં.

આ જોઈને એક વણકર રાજી થઈને આગળ આવ્યો. તેણે ખૂબ કુશળતાથી બંને ભાઈઓને વસ્ત્રનાં એવાં આભૂષણોથી શણગાર્યા કે જે તેમને અત્યંત શોભતાં હતાં. તેની પ્રેમભરી સેવાથી પ્રસન્ન થઈને શ્રીકૃષ્ણે તેને આ જીવનમાં સમૃદ્ધિ અને દેહ છૂટ્યા પછી ભગવાનનું સાંનિધ્ય મળે એવા આશીર્વાદ આપ્યા.

પછી તેઓ સુદામા નામના એક માળીના ઘરે ગયા. આ એ બ્રાહ્મણ સખા સુદામા નહોતા જેમની કથા પછીથી આવે છે. માળીએ દંડવત પ્રણામ કર્યા, પગ ધોયા અને પોતાના હાથે ગૂંથેલી સુગંધી માળાઓ અર્પણ કરી. શ્રીકૃષ્ણે તેને વરદાન માગવા કહ્યું. સુદામા માળીએ માત્ર ભગવાન પ્રત્યે અડગ ભક્તિ, ભક્તો સાથે મૈત્રી અને સૌ જીવો પર દયા માગી. શ્રીકૃષ્ણે એ વરદાન આપ્યું અને સાથે તેના પરિવારને બળ, આયુષ્ય, યશ અને ધનના આશીર્વાદ પણ આપ્યા.

આગળ જતાં તેમને એક યુવતી મળી, જેનું શરીર ત્રણ જગ્યાએથી વાંકું હતું, તેથી લોકો તેને ત્રિવક્રા કે કુબ્જા કહેતા. તે રાજા માટે ચંદનનો લેપ લઈ જતી હતી. શ્રીકૃષ્ણે હસીને પૂછ્યું કે આ ઉત્તમ લેપ કોના માટે છે, ત્યારે તેમની મધુરતા પર મોહિત થઈને તેણે સૌથી સારું ચંદન બંને ભાઈઓને લગાવી દીધું. આ સેવાનો બદલો આપવા શ્રીકૃષ્ણે પોતાના પગથી તેના પંજા દબાવ્યા, બે આંગળીઓથી તેની હડપચી પકડી અને ધીમેથી તેને ઊંચી કરી. ક્ષણવારમાં તેનું વાંકું શરીર સીધું અને સુંદર બની ગયું. પ્રેમથી ભરાઈને તેણે તેમને પોતાના ઘરે પધારવાનું આમંત્રણ આપ્યું, અને શ્રીકૃષ્ણે મલકીને કહ્યું કે મથુરાનું કાર્ય પૂરું થાય પછી તેઓ જરૂર આવશે.

ત્યાર બાદ બંને ભાઈ એ યજ્ઞશાળા તરફ ગયા જ્યાં મહાન ધનુષ રાખેલું હતું, અને ત્યાંથી જ કંસના અંતની ઘટનાઓ શરૂ થઈ.

આ લીલા શીખવે છે કે ભગવાન પદ કે રૂપ જોતા નથી. અહંકાર તેમની કૃપાનો દરવાજો બંધ કરી દે છે, જ્યારે પ્રેમથી આપેલી નાનકડી ભેટ પણ તેઓ સ્વીકારે છે અને તેનું હજારગણું ફળ પાછું આપે છે.

Source

Shrimad Bhagavatam, Canto 10, ch. 41–42

Place

Mathura

Lesson

અહંકાર કૃપાનો દરવાજો બંધ કરે છે, પણ પ્રેમથી આપેલી નાની ભેટ પણ ભગવાન સ્વીકારે છે.