ઠાકોરજી — ઘરઘરના વહાલા ઠાકોર

"ઠાકોરજી" એ પ્રેમભર્યું નામ છે જેનાથી ગુજરાતી અને પુષ્ટિમાર્ગીય પરિવારો પોતાના ઘરમાં બિરાજતા શ્રીકૃષ્ણ સ્વરૂપને બોલાવે છે. તેમની સેવા ઘરના સૌથી વહાલા સભ્યની જેમ થાય છે.

"ઠાકુર"નો અર્થ છે સ્વામી કે માલિક, અને ગુજરાતીમાં એ જ "ઠાકોર" બને છે. આદર અને પોતીકાપણું ઉમેરીને "ઠાકોરજી" કહેવાય છે. આ કોઈ જુદા દેવ નથી, પણ એ જ શ્રીકૃષ્ણ છે જેમને ભક્તો પોતાના ઘરના સ્વામી માનીને પોતાની વચ્ચે બિરાજમાન કરે છે.

શ્રી વલ્લભાચાર્યજીએ સ્થાપેલા પુષ્ટિમાર્ગમાં "પુષ્ટિ"નો અર્થ છે ભગવાનનો અનુગ્રહ. આ માર્ગમાં ઘરમાં બિરાજતા સ્વરૂપની, જે મોટે ભાગે બાળકૃષ્ણ, લાલન કે નવનીતપ્રિય સ્વરૂપે હોય છે, ફક્ત પૂજા નહીં પણ "સેવા" થાય છે — જેમ કોઈ મા પોતાના નાના બાળકની સંભાળ રાખે. સ્નાન કરીને, શુદ્ધ વસ્ત્ર પહેરીને ઠાકોરજીને જગાડાય છે, શૃંગાર થાય છે, ઘરમાં બનાવેલો તાજો ભોગ ધરાય છે, અને રાત્રે પ્રેમથી પોઢાડાય છે. ઉનાળામાં હળવાં વસ્ત્ર અને ઠંડા ભોગ, શિયાળામાં ગરમ વસ્ત્ર અને પૌષ્ટિક વાનગીઓ — બધું ઋતુ અને વહાલા બાળકની સુવિધા પ્રમાણે થાય છે.

શ્રાવણના હિંડોળા, જન્માષ્ટમી, અન્નકૂટ અને હોળી જેવા ઉત્સવો ઘરમાં જ ઠાકોરજી સાથે ઊજવાય છે. "શ્રીકૃષ્ણ શરણં મમ" આ માર્ગનો મુખ્ય મંત્ર છે અને "જય શ્રીકૃષ્ણ" પરસ્પર અભિવાદન. ગુજરાતમાં ડાકોરના રણછોડરાયને પણ પ્રેમથી "ડાકોરના ઠાકોર" કહેવાય છે.

Name Sa

ठाकोरजी

Name Roman

Thakorji

Meaning

ઘરના વહાલા સ્વામી, પ્રિય ઠાકોર

Source

Pushtimarg (Vallabha sampradaya) household seva tradition