ઉદ્ધવજીનું વ્રજગમન અને ગોપીઓનો પ્રેમ

જ્ઞાની ઉદ્ધવજી શ્રીકૃષ્ણનો સંદેશો લઈને વ્રજ ગયા, પણ ગોપીઓનો વિરહપ્રેમ જોઈને પોતે શીખ્યા કે શુદ્ધ પ્રેમ જ સૌથી ઊંચી ભક્તિ છે.

મથુરામાં રહેતાં શ્રીકૃષ્ણને વ્રજની ખૂબ યાદ આવતી. ઉદ્ધવજી તેમના પ્રિય સખા અને મંત્રી હતા, બૃહસ્પતિના શિષ્ય અને મોટા વિદ્વાન, અને રૂપમાં પણ શ્રીકૃષ્ણ જેવા જ દેખાતા. એક દિવસ શ્રીકૃષ્ણે તેમનો હાથ પકડીને કહ્યું કે વ્રજ જાઓ, મારાં માતા-પિતાને આશ્વાસન આપો અને એ ગોપીઓ સુધી મારો સંદેશો પહોંચાડો જેમણે પોતાનું સમગ્ર મન મને સોંપી દીધું છે.

ઉદ્ધવજી સૂર્યાસ્ત સમયે નંદગામ પહોંચ્યા, જ્યારે ગાયો પાછી ફરી રહી હતી અને વાતાવરણ તેમની ઘંટડીઓ અને દહીં વલોવવાના અવાજથી ભરેલું હતું. નંદબાબાએ તેમને ભેટીને આંખોમાં આંસુ સાથે કનૈયાના સમાચાર પૂછ્યા અને એક પછી એક તેમની બાળલીલાઓ યાદ કરવા લાગ્યા. યશોદા મૈયા ચૂપચાપ સાંભળતાં રહ્યાં અને વાત્સલ્યથી તેમના સ્તનમાંથી દૂધ વહેવા લાગ્યું. ઉદ્ધવજીએ તેમને સમજાવ્યું કે તેમનો પુત્ર સાધારણ બાળક નથી, પણ સ્વયં પરમેશ્વર છે જે સૌના હૃદયમાં વસે છે, અને તેઓ જરૂર તેમની પાસે પાછા આવશે. આખી રાત માત્ર શ્રીકૃષ્ણની વાતોમાં વીતી ગઈ.

સવારે ગોપીઓએ નંદજીના બારણે સોનેરી રથ જોયો તો ડરી ગઈ કે ક્યાંક અક્રૂર ફરી તો નથી આવ્યા ને. જ્યારે તેમને ખબર પડી કે ઉદ્ધવજી શ્રીકૃષ્ણના દૂત છે, ત્યારે તેઓ તેમને એકાંતમાં લઈ ગઈ. ત્યારે જ શ્રીકૃષ્ણના ધ્યાનમાં ડૂબેલી એક ગોપીએ પાસે ગુંજતો એક ભમરો જોયો અને તેને પ્રિયતમનો દૂત માનીને તેની સાથે વાત કરવા લાગી. તેણે ભમરાને ખુશામત કરવા બદલ ઠપકો આપ્યો અને શ્રીકૃષ્ણને ચંચળ કહ્યા, પણ એ જ શ્વાસમાં પૂછ્યું કે શું તેઓ ક્યારેય વ્રજને યાદ કરે છે. પ્રેમ અને ઉપાલંભથી ભરેલાં આ વચનો ભ્રમરગીત તરીકે ઓળખાય છે.

પછી ઉદ્ધવજીએ શ્રીકૃષ્ણનો સંદેશો સંભળાવ્યો. ભગવાને કહ્યું હતું કે તેઓ તેમનાથી ક્યારેય ખરેખર દૂર નથી, કારણ કે તેઓ સૌની અંદર આત્મારૂપે રહે છે, અને તેઓ દૂર એટલા માટે રહ્યા કે તેમનું મન સદા તેમનામાં જ લાગેલું રહે. ગોપીઓને આશ્વાસન મળ્યું, પણ તેમની ઝંખના ઓછી ન થઈ, કારણ કે તેમની એકમાત્ર ઇચ્છા સ્વયં શ્રીકૃષ્ણની સેવા હતી.

ઉદ્ધવજી ઘણા મહિના વ્રજમાં રહ્યા અને તેમનું જ્ઞાન ભક્તિમાં ઓગળી ગયું. તેમણે કહ્યું કે વનમાં રહેતી આ સરળ સ્ત્રીઓએ એ લક્ષ્ય મેળવી લીધું છે જેને ઋષિઓ લાંબી તપસ્યાથી શોધે છે. તેમણે પ્રાર્થના કરી કે વૃંદાવનમાં કોઈ ઝાડી, વેલ કે નાનકડી ઔષધિ તરીકે જન્મ મળે, જેથી ગોપીઓનાં ચરણોની રજ તેમના પર પડી શકે. વ્રજની રજને પ્રણામ કરીને તેઓ નંદજીની ભેટો અને બદલાયેલા હૃદય સાથે મથુરા પાછા ફર્યા.

આ લીલા શીખવે છે કે જ્ઞાન ત્યારે જ પૂર્ણ થાય છે જ્યારે તે પ્રેમ બની જાય, અને જે પ્રેમ પોતાના માટે કશું ઇચ્છતો નથી એ જ સૌથી ઊંચી ભક્તિ છે.

Source

Shrimad Bhagavatam, Canto 10, ch. 46–47

Place

Mathura – Nandagaon – Vrindavan

Lesson

જ્ઞાન ત્યારે જ પૂર્ણ થાય છે જ્યારે તે નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ બની જાય.