શ્રીકૃષ્ણ જન્મ

કંસના કારાગારની અંધારી રાત્રે, શ્રાવણ વદ આઠમની મધ્યરાત્રિએ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ માતા દેવકી અને વસુદેવજીના આઠમા પુત્ર રૂપે પ્રગટ થયા.

દ્વાપર યુગના અંતે પૃથ્વી અત્યાચારી રાજાઓના ભારથી દુઃખી હતી. મથુરાનો રાજા કંસ તેમાંનો એક હતો, જેણે પોતાના પિતા ઉગ્રસેનને કેદ કરીને રાજગાદી છીનવી લીધી હતી. જ્યારે કંસની પિતરાઈ બહેન દેવકીના લગ્ન વસુદેવજી સાથે થયા, ત્યારે કંસ પોતે પ્રેમથી તેમનો રથ હાંકી રહ્યો હતો. એ જ વખતે આકાશવાણી થઈ કે હે મૂર્ખ, જેને તું આટલા પ્રેમથી લઈ જાય છે, તેનું જ આઠમું સંતાન તારો વધ કરશે.

આ સાંભળતાં જ કંસ તલવાર લઈને દેવકીને મારવા દોડ્યો. ત્યારે વસુદેવજીએ તેને સમજાવ્યો અને વચન આપ્યું કે દેવકીનું દરેક સંતાન જન્મતાં જ તેઓ તેને સોંપી દેશે. કંસે બંનેને કારાગારમાં પૂરી દીધાં. એક પછી એક તેણે દેવકીના છ પુત્રોને મારી નાખ્યા. સાતમા ગર્ભને ભગવાનની યોગમાયાએ ગોકુળમાં રોહિણીજીના ગર્ભમાં પહોંચાડી દીધો, જે આગળ જતાં બલરામજી કહેવાયા.

પછી એ મંગલમય ઘડી આવી. શ્રાવણ માસની વદ આઠમ (ઉત્તર ભારતના પંચાંગ મુજબ ભાદરવા વદ આઠમ), રોહિણી નક્ષત્ર અને મધ્યરાત્રિનો સમય હતો. આકાશ નિર્મળ થઈ ગયું, નદીઓ શાંત વહેવા લાગી અને દેવતાઓ આનંદથી પુષ્પવર્ષા કરવા લાગ્યા. એ જ સમયે કારાગારમાં ભગવાન પોતાના ચતુર્ભુજ સ્વરૂપે પ્રગટ થયા. તેમના હાથમાં શંખ, ચક્ર, ગદા અને પદ્મ હતાં, છાતી પર શ્રીવત્સનું ચિહ્ન અને કૌસ્તુભ મણિ શોભતાં હતાં, અને તેમણે પીતાંબર ધારણ કર્યું હતું.

દેવકી અને વસુદેવજીએ હાથ જોડીને તેમની સ્તુતિ કરી. ભગવાને તેમને યાદ અપાવ્યું કે અગાઉના જન્મોમાં તેમણે કઠોર તપ કરીને ભગવાનને જ પુત્ર રૂપે માગ્યા હતા, અને આજે એ વરદાન પૂરું થયું છે. કંસના ભયથી માતા દેવકીએ પ્રાર્થના કરી કે પ્રભુ, આપનું આ દિવ્ય સ્વરૂપ છુપાવી લો. ત્યારે માતા-પિતાના જોતજોતામાં ભગવાને એક સામાન્ય નાનકડા બાળકનું રૂપ ધારણ કરી લીધું.

આજે પણ જન્માષ્ટમીની રાત્રે ભક્તો ઉપવાસ રાખે છે, મધ્યરાત્રિ સુધી જાગીને ભજન-કીર્તન કરે છે અને બાળગોપાળનો જન્મોત્સવ ઊજવે છે. આ કથા શીખવે છે કે જ્યારે અધર્મની રાત સૌથી ઘેરી હોય છે, ત્યારે જ ભગવાન પોતાના ભક્તોની રક્ષા માટે પ્રગટ થાય છે.

Source

Shrimad Bhagavatam, Canto 10, ch. 1–3

Place

Mathura

Lesson

જ્યારે અધર્મનો અંધકાર સૌથી ઘેરો હોય છે, ત્યારે ભગવાન પોતાના ભક્તોની રક્ષા માટે અવશ્ય પ્રગટ થાય છે.