દ્રૌપદીની લાજ-રક્ષા

હસ્તિનાપુરની દ્યૂતસભામાં જ્યારે દુઃશાસને દ્રૌપદીનું વસ્ત્ર ખેંચ્યું, ત્યારે તેમની સંપૂર્ણ શરણાગતિની પુકાર પર ગોવિંદે તેમની લાજ રાખી.

રાજસૂય યજ્ઞ પછી પાંડવોનો વૈભવ જોઈને દુર્યોધન ઈર્ષ્યાથી બળી ઊઠ્યો. તેણે પોતાના મામા શકુનિની મદદથી યુધિષ્ઠિરને હસ્તિનાપુરમાં દ્યૂત રમવા બોલાવ્યા. શકુનિ કપટમાં નિપુણ હતો, અને એક પછી એક દાવમાં યુધિષ્ઠિર પોતાનું ધન, રાજ્ય, પોતાના ભાઈઓ અને છેવટે પોતાની જાતને પણ હારી ગયા. પછી ઉશ્કેરણીથી તેમણે મહારાણી દ્રૌપદીને દાવ પર મૂક્યાં અને તેમને પણ હારી ગયા.

દુર્યોધને દ્રૌપદીને દાસીની જેમ બોલાવડાવ્યાં. દ્રૌપદીએ આવવાની ના પાડી અને પ્રશ્ન કર્યો કે જે પુરુષ પહેલાં જ પોતાને હારી ગયો હોય, તેને મને દાવ પર મૂકવાનો અધિકાર હતો ખરો? ત્યારે દુઃશાસન તેમના વાળ પકડીને તેમને સભામાં ઘસડી લાવ્યો. વડીલો સામે ઊભાં રહીને દ્રૌપદીએ ફરી પોતાનો પ્રશ્ન પૂછ્યો. ભીષ્મ, દ્રોણ અને રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર જેવા મહાનુભાવો મૌન બેસી રહ્યા. માત્ર યુવાન વિકર્ણે તેમનો પક્ષ લીધો, પણ તેને ચૂપ કરી દેવાયો, અને કર્ણે તેમની કઠોર મશ્કરી કરી.

ત્યારે દુર્યોધને હુકમ કર્યો કે દ્રૌપદીનું વસ્ત્ર ઉતારી લેવામાં આવે. દુઃશાસન તેમની સાડી ખેંચવા લાગ્યો ત્યારે દ્રૌપદી સમજી ગયાં કે હવે કોઈ માનવીય સહારો બાકી નથી. જાણીતી પરંપરા મુજબ તેમણે બીજો દરેક આધાર છોડી દીધો, બંને હાથ ઊંચા કર્યા અને આખા હૃદયથી ગોવિંદને પોકાર્યા, જે દ્વારકાના સ્વામી અને અસહાયોના સખા છે.

એ જ ક્ષણે એક ચમત્કાર થયો. દુઃશાસન જેટલું ખેંચતો, એટલું જ નવું વસ્ત્ર પ્રગટ થતું જતું, અને રંગબેરંગી વસ્ત્રોનો ઢગલો સભાની ફરસ પર થઈ ગયો. તે ખેંચતો જ રહ્યો, છેવટે તેના હાથ થાકી ગયા અને તે હાંફતો હાંફતો બેસી પડ્યો, પણ દ્રૌપદી ઢંકાયેલાં જ રહ્યાં. આખી સભા સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. ભક્તિપરંપરામાં મનાય છે કે સ્વયં શ્રીકૃષ્ણ જ તેમનું અનંત વસ્ત્ર બની ગયા હતા.

ક્રોધથી બળતા ભીમે પ્રતિજ્ઞા કરી કે એક દિવસ તે દુર્યોધનની જાંઘ તોડશે અને દુઃશાસનનું લોહી પીશે. ભયંકર અપશુકનોથી ડરીને ધૃતરાષ્ટ્રે દ્રૌપદીને વરદાન આપ્યાં, અને તેમણે માત્ર પોતાના પતિઓની મુક્તિ માગી. છતાં એ દિવસનું અપમાન કુરુક્ષેત્રના મહાયુદ્ધનાં બીજમાંનું એક બની ગયું.

ભક્તો આ કથામાંથી પૂર્ણ શરણાગતિની શક્તિ શીખે છે. જ્યાં સુધી દ્રૌપદી પોતાના બળ પર ટકી રહ્યાં, ત્યાં સુધી સંકટ ચાલુ રહ્યું; જેવું તેમણે પૂરેપૂરું સમર્પણ કર્યું કે તરત જ ભગવાનની રક્ષા આવી પહોંચી. આ જ સત્ય શ્રીકૃષ્ણે પછીથી ગીતામાં કહ્યું: માત્ર મારે શરણે આવ, હું તને બધાં પાપોમાંથી મુક્ત કરીશ.

Source

Mahabharata, Sabha Parva (Dyuta Parva)

Place

Hastinapura

Lesson

જ્યારે આપણે બીજો દરેક સહારો છોડીને પૂર્ણ શરણાગતિ લઈએ છીએ, ત્યારે ભગવાનની રક્ષા તરત મળે છે.