રાધા અષ્ટમી

શ્રીકૃષ્ણનાં પ્રિય શ્રીરાધા રાણીના પ્રાગટ્યનો ઉત્સવ, જે જન્માષ્ટમીના પંદર દિવસ પછી બરસાનામાં વિશેષ ધામધૂમથી ઊજવાય છે.

રાધા અષ્ટમી એ શ્રીરાધા રાણીના પ્રાગટ્યનો દિવસ છે. વૈષ્ણવ પરંપરામાં શ્રીરાધાજીને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની આહ્લાદિની શક્તિ, એટલે કે તેમના આનંદ અને પ્રેમનું સાક્ષાત્ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. લોકપ્રિય પરંપરા મુજબ તેઓ રાજા વૃષભાનુ અને માતા કીર્તિનાં પુત્રી હતાં અને તેમનું બાળપણ બરસાનામાં વીત્યું હતું. વ્રજમાં કહેવાય છે કે "રાધે" નામ વિના કૃષ્ણભક્તિ અધૂરી છે, તેથી જ ત્યાં લોકો એકબીજાને "રાધે રાધે" કહીને આવકારે છે. પોતાના સુખની નહીં પણ ફક્ત પ્રિયતમના સુખની ચિંતા કરતો તેમનો નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ ભક્તિનો સર્વોચ્ચ આદર્શ ગણાય છે.

આ પર્વ ભાદરવા સુદ આઠમે, એટલે કે જન્માષ્ટમી પછી બરાબર પંદર દિવસે, ઊજવાય છે. અંગ્રેજી કેલેન્ડરમાં તે સામાન્ય રીતે ઑગસ્ટના અંતમાં કે સપ્ટેમ્બરમાં આવે છે. પરંપરા પ્રમાણે શ્રીરાધાજીનું પ્રાગટ્ય બપોરના સમયે થયું હતું, તેથી મુખ્ય અભિષેક અને આરતી મોટે ભાગે મધ્યાહ્ને થાય છે.

બરસાનાની ભાનુગઢ ટેકરી પર આવેલું શ્રીજી (લાડલીજી) મંદિર આ ઉત્સવનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. વહેલી સવારથી જ હજારો ભક્તો લાંબાં પગથિયાં ચડીને દર્શન કરવા પહોંચે છે. શ્રીરાધાજીનો દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને જળથી અભિષેક થાય છે, તેમને નવાં વસ્ત્રો અને ફૂલોનો શણગાર ધરાવાય છે અને છપ્પન ભોગ અર્પણ કરાય છે. વૃંદાવનનાં રાધાવલ્લભ, રાધારમણ અને અન્ય મંદિરોમાં તથા દેશવિદેશનાં ઇસ્કોન કેન્દ્રોમાં પણ કીર્તન, કથા અને ઉત્સવ થાય છે.

ઘણા ભક્તો મધ્યાહ્ન આરતી સુધી ઉપવાસ રાખે છે અને પછી પ્રસાદ લે છે. ઘરોમાં શ્રીરાધા-કૃષ્ણના યુગલ સ્વરૂપની પૂજા થાય છે. આ દિવસ યાદ અપાવે છે કે ભગવાન સુધી પહોંચવાનો સૌથી સરળ માર્ગ શુદ્ધ અને સમર્પિત પ્રેમ છે.

Tithi

ભાદરવા સુદ આઠમ

Month

August–September

Places

Barsana, Vrindavan, Mathura