બલરામજી (દાઉજી)

શ્રીકૃષ્ણના મોટા ભાઈ બલરામજી, રોહિણીનંદન સંકર્ષણ, હળધર અને વ્રજના વહાલા દાઉજી.

શ્રી બલરામજી, જેમને બલદેવ, બલભદ્ર અને પ્રેમથી "દાઉજી" પણ કહેવામાં આવે છે, ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના મોટા ભાઈ છે. શ્રીમદ્ ભાગવત પ્રમાણે તેઓ પહેલાં કંસના કારાગૃહમાં દેવકીજીના સાતમા ગર્ભ તરીકે આવ્યા. ભગવાનની આજ્ઞાથી યોગમાયાએ એ ગર્ભને દેવકીજીમાંથી ખેંચીને વસુદેવજીનાં બીજાં પત્ની રોહિણીજીના ગર્ભમાં સ્થાપિત કર્યો, જેઓ તે સમયે નંદબાબાના રક્ષણ હેઠળ ગોકુળમાં સુરક્ષિત રહેતાં હતાં. એક ગર્ભમાંથી બીજા ગર્ભમાં "સંકર્ષિત" થવાને કારણે તેમનું નામ સંકર્ષણ પડ્યું, અપાર બળને કારણે "બલ", અને સૌને આનંદ આપવાને કારણે "રામ".

બલરામજીને ભગવાનનું જ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે અને તેમનો સંબંધ શેષનાગ સાથે જોડવામાં આવે છે, જેમના પર ભગવાન વિષ્ણુ શયન કરે છે. તેમનાં આયુધ હળ અને મુસળ છે, તેથી તેઓ "હળધર" કહેવાય છે. તેમનો વર્ણ ગૌર છે અને તેઓ નીલાં વસ્ત્રો ધારણ કરે છે, જ્યારે શ્રીકૃષ્ણ શ્યામવર્ણ અને પીતાંબરધારી છે.

વ્રજમાં બંને ભાઈઓ સાથે મળીને વાછરડાં ચરાવતા, અને બલરામજીએ ધેનુકાસુર અને પ્રલંબાસુરનો વધ કર્યો. મથુરામાં કંસના મલ્લોને હરાવતી વખતે તેઓ શ્રીકૃષ્ણની સાથે હતા. આગળ જતાં તેમનાં લગ્ન રેવતીજી સાથે થયાં અને તેઓ દ્વારકામાં રહ્યા. કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધ પહેલાં તેમણે કોઈનો પક્ષ ન લેતાં તીર્થયાત્રાએ જવાનું પસંદ કર્યું, કારણ કે ભીમ અને દુર્યોધન બંને તેમને પ્રિય હતા અને બંનેએ તેમની પાસેથી જ ગદા ચલાવતાં શીખ્યું હતું.

વ્રજમાં, ખાસ કરીને મથુરા પાસે આવેલા બલદેવ (દાઉજી)માં, ભક્તો તેમને મોટા ભાઈ તરીકે પૂજે છે, જેમની કૃપા અને રક્ષણથી શ્રીકૃષ્ણ સુધી પહોંચાય છે. તેઓ પ્રેમાળ, બળવાન અને રક્ષણ કરનારા મોટા ભાઈનો આદર્શ છે, અને વૈષ્ણવ પરંપરામાં તેમને ભક્તિ માટે આધ્યાત્મિક બળ આપનાર માનવામાં આવે છે.

Relation

મોટા ભાઈ

Source

Shrimad Bhagavatam, Canto 10; Mahabharata