દેવકી અને વસુદેવ

કંસના કારાગૃહમાં અપાર કષ્ટ સહન કરીને પણ ધર્મ અને શ્રદ્ધામાં અડગ રહેલાં શ્રીકૃષ્ણનાં જન્મદાતા માતા-પિતા.

દેવકીજી અને વસુદેવજી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનાં જન્મદાતા માતા-પિતા છે. દેવકીજી રાજા ઉગ્રસેનના ભાઈ દેવકનાં પુત્રી હતાં, અને કંસ તેમને પોતાની બહેનની જેમ પ્રેમ કરતો હતો. લગ્ન પછી જ્યારે કંસ પોતે તેમનો રથ હાંકી રહ્યો હતો, ત્યારે આકાશવાણી થઈ કે દેવકીનું આઠમું સંતાન તારો વધ કરશે. કંસ એ જ ક્ષણે દેવકીજીને મારવા તૈયાર થઈ ગયો. ત્યારે વસુદેવજીએ ખૂબ સમજદારીથી તેને સમજાવ્યો અને વચન આપ્યું કે તેઓ પોતાનું દરેક સંતાન તેને સોંપી દેશે.

વસુદેવજીએ પોતાનું વચન પાળ્યું. પછી કંસે બંનેને કારાગૃહમાં પૂરી દીધાં અને તેમનાં છ સંતાનોનો વધ કર્યો. સાતમા ગર્ભને યોગમાયાએ રોહિણીજીના ગર્ભમાં સ્થાપિત કર્યો, જે બલરામજી તરીકે જન્મ્યા. પછી શ્રાવણ વદ આઠમની (ઉત્તર ભારતના પંચાંગ મુજબ ભાદરવા વદ આઠમની) મધ્યરાત્રિએ ભગવાન શંખ, ચક્ર, ગદા અને પદ્મ ધારણ કરેલા ચતુર્ભુજ રૂપે પ્રગટ થયા. માતા-પિતાએ તેમની સ્તુતિ કરી, અને ભગવાને જણાવ્યું કે પૂર્વજન્મોમાં તેઓ પૃશ્નિ અને સુતપા તથા અદિતિ અને કશ્યપ હતાં, જેમને તેમણે પુત્ર રૂપે આવવાનું વરદાન આપ્યું હતું. પછી તેમની પ્રાર્થનાથી ભગવાન સામાન્ય શિશુ બની ગયા.

એ જ ક્ષણે બેડીઓ ખૂલી ગઈ, પહેરેદારો ઊંઘી ગયા અને દરવાજા આપોઆપ ખૂલી ગયા. વસુદેવજી શિશુને ટોપલીમાં મૂકીને ઊછળતી યમુના પાર કરીને ગોકુળ લઈ ગયા, જ્યાં તેમણે તેને યશોદા મૈયા પાસે સુવડાવ્યા અને તેમની નવજાત કન્યાને લઈ આવ્યા. કંસે જ્યારે એ કન્યાને મારવાનો પ્રયત્ન કર્યો, ત્યારે તે તેના હાથમાંથી છટકીને આકાશમાં દેવી રૂપે પ્રગટ થઈ અને બોલી કે તને મારનાર બીજે ક્યાંક જન્મી ચૂક્યો છે.

વર્ષો પછી કંસનો વધ કરીને શ્રીકૃષ્ણ અને બલરામજીએ પોતાનાં માતા-પિતાને બંધનમાંથી મુક્ત કર્યાં અને તેમનાં ચરણોમાં પ્રણામ કર્યા. દેવકીજી અને વસુદેવજીનું જીવન ધીરજ, સત્યનિષ્ઠા અને દુઃખના અંધકારમાં પણ ભગવાન પર અતૂટ શ્રદ્ધાનો બોધ આપે છે.

Relation

જન્મદાતા માતા-પિતા

Source

Shrimad Bhagavatam, Canto 10, ch. 1–4