સુભદ્રા અને દ્રૌપદી

શ્રીકૃષ્ણનાં બહેન સુભદ્રા અને તેમનાં પરમ ભક્ત સખી દ્રૌપદી, જેમના પોકાર પર ભગવાન હંમેશાં દોડી આવ્યા.

સુભદ્રાજી વસુદેવજીનાં પુત્રી અને શ્રીકૃષ્ણ તથા બલરામજીનાં નાનાં બહેન હતાં. તેમનાં લગ્ન અર્જુન સાથે થયાં, જેમાં શ્રીકૃષ્ણે અર્જુનનો સાથ આપ્યો. તેમના પુત્ર વીર અભિમન્યુ હતા, જેમના પુત્ર પરીક્ષિતને શ્રીમદ્ ભાગવતની કથા સાંભળવાનું સૌભાગ્ય મળ્યું. પુરીના જગન્નાથ મંદિરમાં સુભદ્રાજી પોતાના બંને ભાઈઓ, જગન્નાથજી અને બલભદ્રજીની વચ્ચે બિરાજમાન છે, અને રથયાત્રામાં ત્રણેય ભાઈ-બહેન સાથે નીકળે છે.

દ્રૌપદીજી રાજા દ્રુપદના યજ્ઞની અગ્નિમાંથી પ્રગટ થયાં હતાં. શ્યામવર્ણ હોવાને કારણે તેમને "કૃષ્ણા" પણ કહેવામાં આવે છે, અને પાંચાલનાં રાજકુમારી હોવાથી "પાંચાલી". તેઓ શ્રીકૃષ્ણને પોતાના સખા અને રક્ષક માનતાં, અને શ્રીકૃષ્ણ તેમને બહેન જેવો સ્નેહ આપતા. પ્રચલિત પરંપરા અનુસાર એક વાર શ્રીકૃષ્ણની આંગળી કપાઈ ગઈ, ત્યારે દ્રૌપદીજીએ તરત જ પોતાની સાડીનો છેડો ફાડીને બાંધી દીધો, અને ભગવાને એ પ્રેમ ક્યારેય ભૂલ્યો નહીં. પ્રચલિત પરંપરા અનુસાર જ, જ્યારે દ્યૂતસભામાં તેમનું અપમાન થઈ રહ્યું હતું અને કોઈએ રક્ષણ ન કર્યું, ત્યારે તેમણે અંતરથી શ્રીકૃષ્ણને પોકાર્યા, અને તેમનું વસ્ત્ર અનંત બનતું ગયું.

મહાભારતના વનપર્વમાં અક્ષયપાત્રની કથા છે. સૂર્યદેવે યુધિષ્ઠિરને એવું પાત્ર આપ્યું હતું, જેમાંથી દરરોજ દ્રૌપદીજી પોતે જમી ન લે ત્યાં સુધી ભોજન મળતું રહેતું. દુર્યોધનની પ્રેરણાથી મહર્ષિ દુર્વાસા પોતાના હજારો શિષ્યો સાથે બરાબર ત્યારે પહોંચ્યા, જ્યારે દ્રૌપદીજી જમી ચૂક્યાં હતાં, અને સ્નાન કરવા નદીએ ગયા. શાપના ભયથી વ્યાકુળ દ્રૌપદીજીએ શ્રીકૃષ્ણનું સ્મરણ કર્યું. ભગવાન તરત આવ્યા અને ભૂખ લાગી છે એમ કહીને પાત્ર માગ્યું. તેમાં ચોંટેલું ભાજીનું એક પાંદડું આરોગીને તેમણે કહ્યું કે આનાથી વિશ્વાત્મા તૃપ્ત થાઓ. એ જ ક્ષણે નદીમાં સ્નાન કરી રહેલા દુર્વાસા અને તેમના શિષ્યોનું પેટ ભરાઈ ગયું, અને તેઓ પાછા આવ્યા વિના જ ચાલ્યા ગયા.

સુભદ્રાજી અને દ્રૌપદીજી બંને શીખવે છે કે જે ભગવાન સાથે સ્નેહનો સંબંધ જોડે છે, તેને તેઓ ક્યારેય એકલા છોડતા નથી.

Relation

બહેન અને પ્રિય સખી

Source

Mahabharata (Adi Parva, Sabha Parva, Vana Parva)