જન્માષ્ટમીનું વ્રત કેવી રીતે રાખવું?
સામાન્ય રીતે ભક્તો દિવસભર ઉપવાસ કે ફળાહાર કરે છે અને મધ્યરાત્રિએ શ્રીકૃષ્ણ જન્મની પૂજા પછી વ્રત છોડે છે; પરિવાર અને સંપ્રદાય પ્રમાણે રીતો જુદી હોય છે.
જવાબ
જન્માષ્ટમી શ્રાવણ વદ આઠમે ઊજવાય છે (ઉત્તર ભારતના પૂર્ણિમાન્ત પંચાંગ પ્રમાણે આ જ તિથિને ભાદ્રપદ કૃષ્ણ અષ્ટમી કહેવાય છે). વ્રતની રીતો પરિવાર, પ્રદેશ અને સંપ્રદાય પ્રમાણે જુદી હોય છે, તેથી પોતાની કુળ પરંપરા કે ગુરુના માર્ગદર્શનને પ્રાથમિકતા આપો. એક સામાન્ય પ્રચલિત રીત આ પ્રમાણે છે.
સવારે સ્નાન કરીને ભગવાન સમક્ષ વ્રતનો સંકલ્પ લો. દિવસભર અનાજ ન લો; કેટલાક ભક્તો નિર્જળ વ્રત રાખે છે, જ્યારે મોટાભાગના ફળ, દૂધ અને ફરાળી વાનગીઓ લે છે. દિવસ દરમિયાન ભજન, કીર્તન, નામજપ અને શ્રીમદ્ભાગવતના દશમ સ્કંધમાંથી જન્મકથાનું પઠન કરો.
મધ્યરાત્રિએ શ્રીકૃષ્ણ જન્મના સમયે લડ્ડુ ગોપાલનો પંચામૃતથી અભિષેક કરો, નવાં વસ્ત્ર અને શણગાર અર્પણ કરો, પારણું ઝુલાવો, આરતી કરો અને માખણ-મિસરી, પંજીરી વગેરેનો ભોગ ધરાવો. ત્યાર પછી પ્રસાદથી વ્રત છોડો; કેટલાક પરિવારોમાં વ્રત બીજા દિવસે સવારે છોડવામાં આવે છે.
બાળકો, વડીલો, સગર્ભા બહેનો અને અસ્વસ્થ લોકોએ પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે હળવું વ્રત રાખવું. ભગવાનને ભાવ પ્રિય છે, કઠોરતા નહીં.