મેરે તો ગિરિધર ગોપાલ, દૂસરો ન કોઈ (મીરાંબાઈ)
મીરાંબાઈનું અમર પદ — "મારે તો ફક્ત ગિરિધર ગોપાલ છે, બીજું કોઈ નહીં." અનન્ય ભક્તિનું સૌથી સુંદર ઉદાહરણ.
મૂળ પાઠ
मेरे तो गिरिधर गोपाल, दूसरो न कोई ।
जाके सिर मोर मुकुट, मेरो पति सोई ॥
तात मात भ्रात बंधु, आपनो न कोई ।
छाँड़ि दई कुल की कानि, कहा करिहै कोई ॥
संतन ढिग बैठि बैठि, लोक लाज खोई ।
अँसुवन जल सींचि सींचि, प्रेम बेलि बोई ॥
अब तो बेलि फैल गई, आणँद फल होई ।
दूध की मथनियाँ बड़े प्रेम से बिलोई ॥
माखन जब काढ़ि लियो, छाछ पिये कोई ।
भगत देखि राजी हुई, जगत देखि रोई ॥
दासी मीरा लाल गिरिधर, तारो अब मोही ॥
રચયિતા: Mirabai (16th century)
ભાવાર્થ: મારે તો ફક્ત ગિરિધર ગોપાલ છે, બીજું કોઈ નહીં. જેમના માથે મોર-મુકુટ છે, એ જ મારા સ્વામી છે. પિતા, માતા, ભાઈ, સગાં — કોઈ પોતાનું નથી.
મેં કુળની મર્યાદાની ચિંતા છોડી દીધી; હવે કોઈ શું કરી લેશે? સંતો પાસે બેસી બેસીને મેં લોકલાજ ખોઈ દીધી. આંસુના જળથી સીંચી સીંચીને મેં પ્રેમની વેલ વાવી છે; હવે એ વેલ ફેલાઈ ગઈ છે અને તેના પર આનંદનાં ફળ આવે છે.
જેમ દૂધ વલોવીને માખણ કાઢી લેવાય અને છાશ કોઈ બીજું પી લે, તેમ મેં સંસારમાંથી ભક્તિનો સાર લઈ લીધો. ભક્તોને જોઈને હું રાજી થાઉં છું અને જગતની દશા જોઈને રડું છું.
દાસી મીરાં કહે છે — હે લાલ ગિરિધર, હવે મને ભવસાગરથી તારો.
આ પદ ગીતા (અધ્યાય 9, શ્લોક 22)ના "અનન્ય ભક્તિ" ભાવનું જીવંત સ્વરૂપ છે.
- Author
- Mirabai (16th century)
- Note
- Traditional text; collections differ slightly in wording and in the order of lines.