મધુરાષ્ટકમ્

શ્રી વલ્લભાચાર્યએ રચેલું આઠ શ્લોકોનું સંસ્કૃત સ્તોત્ર — "મધુરાધિપતેરખિલં મધુરમ્", મધુરતાના સ્વામીનું બધું જ મધુર છે.

પુષ્ટિમાર્ગના પ્રવર્તક શ્રી વલ્લભાચાર્યજીએ આ અષ્ટકમાં બાલકૃષ્ણની મધુરતાનું ગુણગાન કર્યું છે. દરેક શ્લોકનો અંત "મધુરાધિપતેરખિલં મધુરમ્"થી થાય છે — મધુરતાના સ્વામીનું બધું જ મધુર છે.

પહેલા શ્લોકમાં તેમના હોઠ, મુખ, નેત્ર, સ્મિત, હૃદય અને ચાલને મધુર કહ્યાં છે. બીજામાં તેમનાં વચન, ચરિત્ર, વસ્ત્ર, અંગ-ભંગિમા, ચાલવું અને ફરવું મધુર છે. ત્રીજામાં વાંસળી, ચરણની રજ, હાથ, ચરણ, નૃત્ય અને મિત્રતા મધુર છે.

ચોથા શ્લોકમાં તેમનું ગીત, પીવું, ખાવું, સૂવું, રૂપ અને તિલક મધુર છે. પાંચમામાં તેમનાં કર્મ, તરવું, (માખણ) ચોરવું, ક્રીડા અને તેમનું શાંત થવું પણ મધુર છે.

છઠ્ઠા શ્લોકમાં ચણોઠીની માળા, યમુના, તેનાં મોજાં, જળ અને કમળ મધુર છે. સાતમામાં ગોપીઓ, લીલા, મિલન અને વિયોગ, દૃષ્ટિ અને શિષ્ટાચાર મધુર છે. આઠમામાં ગોવાળિયા, ગાયો, તેમની લાકડી, તેમની રચેલી સૃષ્ટિ, દુષ્ટોનું દલન અને ફળ આપવું પણ મધુર છે.

તેનો ભાવ એ છે કે ભગવાન સાથે જોડાયેલી દરેક વસ્તુ પ્રેમી ભક્તને મધુર લાગે છે. તેને રોજ સવારે કે સાંજે ગાવામાં આવે છે.

Author

Shri Vallabhacharya (15th–16th century)