ગોવિંદ દામોદર સ્તોત્રમ્
સંત બિલ્વમંગલ (લીલાશુક)ની પ્રસિદ્ધ રચના, જેનો દરેક શ્લોક "ગોવિંદ દામોદર માધવેતિ" પર પૂરો થાય છે.
મૂળ પાઠ
श्रीकृष्ण विष्णो मधुकैटभारे भक्तानुकम्पिन् भगवन् मुरारे ।
त्रायस्व मां केशव लोकनाथ गोविन्द दामोदर माधवेति ॥
विक्रेतुकामा किल गोपकन्या मुरारिपादार्पितचित्तवृत्तिः ।
दध्यादिकं मोहवशादवोचद् गोविन्द दामोदर माधवेति ॥
अग्रे कुरूणामथ पाण्डवानां दुःशासनेनाहृतवस्त्रकेशा ।
कृष्णा तदाक्रोशदनन्यनाथा गोविन्द दामोदर माधवेति ॥
जिह्वे सदैवं भज सुन्दराणि नामानि कृष्णस्य मनोहराणि ।
समस्तभक्तार्तिविनाशनानि गोविन्द दामोदर माधवेति ॥
રચયિતા: Attributed to Bilvamangala Thakur (Lilashuka)
આ લાંબું સ્તોત્ર સંત બિલ્વમંગલ ઠાકુરની રચના માનવામાં આવે છે. તેનો સંદેશ છે કે દરેક પરિસ્થિતિમાં — સુખમાં, સંકટમાં, કામ કરતાં — જીભ પર "ગોવિંદ, દામોદર, માધવ" નામ રહે. અહીં ચાર પ્રસિદ્ધ શ્લોક આપ્યા છે.
પહેલો: હે શ્રીકૃષ્ણ, વિષ્ણુ, મધુ-કૈટભના શત્રુ, ભક્તો પર દયા કરનારા ભગવાન મુરારિ, હે કેશવ, લોકનાથ — મારી રક્ષા કરો. હે ગોવિંદ, દામોદર, માધવ!
બીજો: દહીં વેચવા નીકળેલી એક ગોપીનું મન મુરારિના ચરણોમાં એવું લાગી ગયું હતું કે તે "દહીં લ્યો"ને બદલે "ગોવિંદ, દામોદર, માધવ" પોકારવા લાગી.
ત્રીજો: કૌરવો અને પાંડવોની સામે જ્યારે દુઃશાસને દ્રૌપદીનાં વસ્ત્ર અને કેશ ખેંચ્યાં, ત્યારે બીજા કોઈ આધાર વિના દ્રૌપદીએ (કૃષ્ણાએ) પોકાર કર્યો — "ગોવિંદ, દામોદર, માધવ!"
ચોથો: હે જીભ, હંમેશાં શ્રીકૃષ્ણનાં આ સુંદર અને મનોહર નામોનું ભજન કર, જે સર્વ ભક્તોનાં કષ્ટ મટાડે છે — ગોવિંદ, દામોદર, માધવ.
- Author
- Attributed to Bilvamangala Thakur (Lilashuka)
- Note
- Four selected verses of a long hymn; verse order differs between editions.